Bezoek aan het Oorlogs- en Garnizoensmuseum De Smederij in Ede

Op zaterdag 23 augustus 2025 brachten de leden van Mars et Historia een bezoek aan het Oorlogs- en Garnizoensmuseum De Smederij in Ede. Het museum is gevestigd op de voormalige Arthur Koolkazerne in een monumentaal pand. Het vertelt de militaire geschiedenis van Ede aan de hand van twee thema's: het garnizoen dat in Ede ruim een eeuw gevestigd was en de Tweede Wereldoorlog.

De dag begon met een kopje koffie in het museum. Het is gevestigd in de voormalige smederij van het kazerneterrein. De vele paarden die op de kazerne hun stal hadden, werden hier van hun hoefijzers voorzien. In een boeiende lezing werden de leden meegenomen in de militaire garnizoensgeschiedenis van Ede. Dat begon in 1904 toen aan de Stationsweg de eerste kazernes gebouwd werden: de Maurits- en Johan Willem Frisokazerne. Later volgden onder andere de Simon Stevin- en de Arthur Koolkazerne. Voor de Tweede Wereldoorlog was Ede de grootste garnizoensplaats van Nederland. Het was centraal gelegen en goed met de trein bereikbaar. Door de nabijheid van de Veluwe en de Ginkelse Heide was er genoeg ruimte voor de legeroefeningen. Veel legeronderdelen vonden er hun onderkomen: van Wielrijders en Huzaren tot de Verbindingsdienst en de Luchtdoelartillerie. Uiteindelijk zouden er zeven kazernes in Ede gebouwd worden. In april 1940, een maand voor de Duitse inval, werd de spiksplinternieuwe Elias Beekmankazerne nog opgeleverd. De Duitse bezetter zou er dankbaar gebruik van maken.

De geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog heeft zijn sporen in Ede achtergelaten. Zowel in mei 1940 als met Operatie Market Garden in september 1944 werd er zwaar gevochten. Deze geschiedenis is vooral terug te vinden in de bijzondere collectie lokale militaria en memorabilia die het museum rijk is. Na de lunch kregen de leden een rondleiding door de collectie. De dag werd afgesloten met een rondwandeling over het voormalige kazerneterrein onder leiding van een gids. Het kazerneterrein werd in 2010 door Defensie afgestoten. Een beslissing waarvan de huidige beleidsmakers bij Defensie nu misschien spijt hebben. Het terrein werd bestemd voor woningbouw. Een paar gebouwen werden gesloopt maar de militaire oorsprong van het terrein ging niet verloren. Delen werden liefdevol gerestaureerd. Voormalige kazernegebouwen werden verbouwd tot appartementen en woonhuizen waarbij de oorspronkelijke uitstraling is behouden. Straten dragen nu namen als Verbindelaarsweg, Bivak of Garnizoen. Wie rondloopt proeft nog steeds een vleugje van de oude maar niet vergeten militaire tijd.

Kazernegebouw omgebouwd tot appartementen. Foto: Liesbeth Brama.

Veel militaire details zijn behouden gebleven. Foto: Liesbeth Brama.

Diorama van Duitse militairen. Foto: Liesbeth Brama.