f16.jpg

In de jaren voorafgaande aan 1940 was de Nederlandse wapenindustrie voornamelijk gebaseerd op de productie van het Staatsbedrijf der Artillerie Inrichtingen en de eronder vallende tientallen andere private ondernemingen. Bijzonder in het oog daarbij vallen de bedrijven, te weten de Nederlandse Springstoffen Fabrieken en het van Duits grondgebied uitgeweken en speciaal opgerichte HIH Siderius. Vrijwel alle wapens en munitie voor 1940 werden in Nederland door de eigen industrie geproduceerd, of in licentie gebouwd. Ook gedurende de bezettingsperiode door de Duitsers collaboreerde de Nederlandse wapenindustrie mee, voor de strijd van de Duitse krijgsmacht.

In een uitgebreide studie gaat dhr. Goossens, o.a. lid van onze vereniging, daarop in in een uitgebreide studie getiteld Het Staatsbedrijf der Artillerie Inrichtingen.

Productiedraaijerij van de Artillerie Inrichtingen bij de Hembrug fabriek.

In zijn inleiding schrijft Goossens: Als men kijkt naar de samenstelling van de bewapening van ons leger in mei 1940, dan kan men met enig inzicht in de aard en oorsprong van die bewapening concluderen dat een heel groot deel van het wapentuig en uitrusting hier in den lande werd geproduceerd. De militaire producten waarmee ons leger in mei 1940 zijn taken diende te verrichten was veelal van Nederlands ontwerp [en productie] of in licentie vervaardigd op eigen bodem. Bij die inheemse productie speelde een bedrijf de absolute hoofdrol: Het Staatsbedrijf der Artillerie Inrichtingen [AI]. Samen met circa 150 locale bedrijven nam dit Staatsbedrijf niet alleen het gros van de productie van de Nederlandse bewapening en uitrusting voor zijn rekening, maar het bedrijf was tevens logistiek en organisatorisch de spin in het web.  

Goossens vervolgt: In dit artikel wordt uitgebreid ingegaan op de geschiedenis van, en de wetenswaardigheden over, dit bedrijf, met de nadruk op de periode 1935-1945. Daarnaast worden ter aanvulling van het geheel enkele andere bekende wapen- en munitiefabrieken kort behandeld voordat het vizier daadwerkelijk op de AI wordt gericht. Er is in Nederland bijzonder weinig gepubliceerd over de nationale wapenindustrie in de aanloop naar WOII. Dit zal een deel van zijn oorzaak vinden in het feit dat in een klein land als het onze de belangstelling voor dergelijke onderzoeken slechts een zeer beperkte doelgroep bedient. Ik heb gemeend dat een semiwetenschappelijk artikel over dit onderwerp veel geïnteresseerden wijzer zou kunnen maken als het gaat over dit hoofdstuk van onze nationale geschiedenis. 

In 2006 publiceerde dhr A. Goossens zijn online studie, getiteld Het Staatsbedrijf der Artillerie Inrichtingen: een uitgebreide beschouwing van het bedrijf  dat in de roerige jaren 1935-1945 de spil was  van de Nederlandse wapen- en munitieproductie.