kraagemblemen.jpg

Aan het begin van de opstand tegen Spanje waren er ook vele steden bij betrokken in de zuidelijke Nederlanden, die echter al vrij snel weer in Spaanse handen vielen. De Spaanse landvoogd hertog Farnese leidde menig beleg en richtte uiteindelijk ook zijn pijlen op de rebellerende stad Antwerpen, waar de prins van Oranje nog alles voor in het werk probeerde te stellen om de stad te behouden. Farnese nam echter gunstige posities in op de linkeroever van de Schelde, van waaruit hij na een belegering met diverse aanvallen uiteindelijk na veertien maanden op 17 augustus 1585 de stad succesvol wist in te nemen. Eén en ander wordt uitgebreid verteld in de studie van dhr. Van Goethem uit 2010.

In de inleiding schrijft Van Goethem: "In deze masterproef spitsen we ons toe op een bepaalde periode tijdens deze oorlog, nl. op de jaren 1583-1585. Het is de periode in de 80-jarige oorlog waarin Alexander Farnese furore maakte als bevelhebber van het Spaanse leger en hij voor de grootste uitdaging uit zijn carrière stond: Antwerpen, de grootste calvinistische stad van de Nederlanden, proberen te veroveren. We onderzoeken het beleg van Antwerpen en we belichten de rol van het Land van Waas in dit beleg. De kasselrij Land van Waas zou immers belangrijk zijn in het succes van deze belegering. Alexander Farnese had er zijn basiskamp gevestigd en zou van hieruit het verdere verloop van het beleg coördineren. Deze plaats was niet willekeurig gekozen, maar vastgelegd vanuit strategisch oogpunt. Zijn hoofdkamp zou zich vlakbij de belangrijkste sleutelpunten van de omsingeling van de stad bevinden, en hij zou snel kunnen ingrijpen in de meeste militaire operaties die er zouden plaatsvinden. Over het beleg en de militaire acties is er in het verleden al heel wat inkt gevloeid, maar de rol van de kasselrij blijft tot op heden nog steeds wat duister. Dit heeft te maken met de vele lacunes die we aantreffen in de bronnen over deze periode van de oorlog. Veel bronnen, zoals bv. de resolutieboeken van de Staten van Vlaanderen, zijn voor deze periode verdwenen of vernietigd. In zeer woelige perioden komen deze lacunes wel vaker voor, maar het is treffend dat voor de latere periode van de 80-jarige oorlog er veel meer bronnen bewaard zijn, dan voor de periode die wij zullen bestuderen. Ook is er veel archiefmateriaal verloren gegaan tijdens Wereldoorlog II, waarin de Italiaanse archieven van Farnese veel schade hebben opgelopen en er zo documenten over het beleg teloor zijn gegaan. Er zijn evenwel nog archiefbronnen bewaard gebleven in de rijksarchieven, en die zullen we ten volle gebruiken in deze masterproef." 

"Na een proloog, waarin we kort de grote lijnen van de 80-jarige oorlog uitleggen, wijden we een hoofdstuk aan Alexander Farnese. Deze prins (later hertog) van Parma zou een zeer belangrijke rol spelen in de geschiedenis der Nederlanden, en vooral in de herovering van de opstandige gewesten. In 1585 zou hij de kroon op het werk zetten door Antwerpen definitief te veroveren. Het is daarom niet onbelangrijk om hem kort toe te lichten, en zijn evolutie van ambitieuze jongeman naar succesvolle veldheer te schetsen. Zo krijgen we immers een beter beeld van de persoon met wie Antwerpen zou te maken krijgen, en door wie deze grootse metropool zou gedwongen worden te capituleren."

"In het derde hoofdstuk schetsen we het verloop van het beleg. Het is belangrijk om het volledige beleg te belichten, opdat we gemakkelijker de rol van het Land van Waas hierin zouden kunnen plaatsen. Het beleg van Antwerpen was een hele onderneming met verschillende protagonisten, die hier verder zullen worden beschreven. Deze protagonisten speelden vaak een belangrijke rol in de geschiedenis van het Land van Waas, omdat het mede door hun bevelen of acties was dat de inwoners van de kasselrij werden ingeschakeld in het beleg van de Brabantse metropool. Het is ook mede dankzij het Land van Waas dat Farnese erin geslaagd is deze onderneming tot een goed einde te brengen, iets wat we in de verdere hoofdstukken zullen proberen te bewijzen. In dit hoofdstuk zullen we verder zien dat er vele militaire operaties en gebeurtenissen zich in of rond het Land van Waas afspeelden, en dat dit hun impact had op de kasselrij zelf."

In 2010 presenteerde dhr. J. Van Goethem zijn masterproef (Universiteit van Gent), getiteld De rol van het Land van Waas in het beleg van Antwerpen.