vliegtuigen.jpg

Honderden, zo niet duizenden Nederlanders die begin 19e eeuw emigreerden naar de Verenigde Staten raakten betrokken in de Amerikaanse Burgeroorlog. In dit geval was er geen sprake van vreemde krijgsdienst als zodanig, want eenieder had huis en haard verlaten om burger te worden van een ander land. Dat consequentie was om dan ook als militair deel te nemen in deze burgeroorlog, zij het aan de Union zijde of de Geconfedereerde zijde. Een algeheel onderzoek hiernaar is nog altijd niet bijeen gebracht, maar hier kunnen we wel het verhaal presenteren van Sake Kooistra. Hij nam dienst in een Wisconsin regiment, dat uiteindelijk deel zou uitmaken van de beroemde 'Iron Brigade'. 

Over het wel en wee van de veramerikaanste Silas Coster schreef dhr. Van der Giesen een artikel in 2017 in het historisch tijdschrift Fryslân, getiteld Schipbreukeling en oorlogsheld.

Het 2e nummer van ons tijdschrift Mars et Historia komt binnenkort weer uit, met wederom aandacht voor diverse aspecten van de militaire geschiedenis van Nederland.

Ditmaal met de volgende artikelen:

  •     Een muzisch militair: kolonel Carl Vogel – Bas Hageman
  •     'Om Vrede Wille’. De houding van de schutterij tijdens de religieuze onrust in 1566 – drs. Eveline van der Pool
  •     Britse operaties op Java, de terugkeer van het KNIL en de komst van de KL, oktober 1945 tot juni 1946 – dr. P.C. Boer

Vanaf het moment dat de dienstplichtige soldaat richting Nederlands-Indië vertrok in de periode 1946-1949, werd hij overladen met allerlei voorlichtingsmateriaal. Uiteraard benadrukte dit de 'goede kant' van de strijd tegen de Indonesische onafhankelijkheid, maar vele andere kleine pamfletjes en brochures gaan ook wat te eten, hoe gezond en hygiënisch te blijven, eenvoudige taalcursussen, militaire voorschriften over patrouilles en bivakken, de rechtvaardigheid van de strijd, en de lange reis op de boot richting de kroonkolonie.

Vele van deze inmiddels naïef aandoende publicaties zijn als pdf-scans te vinden op de website Marnette.

Wie meer wil lezen over propaganda en voorlichting over de Nederlandse strijd, kan ook hiervoor kijken naar onze rubriek Recent Onderzoek.

Hoe moesten militairen van het KNIL zich gedragen wanneer zij streden tegen binnenlandse opponenten in de kolonie Nederlands-Indië? Veelal betrof het hier kleine acties onderling, met een guerrilla-achtig karakter. Welk geweld mocht ingezet worden? Hoe om te gaan met krijgsgevangenen? Wanneer was men aansprakelijk? Hoe mochten inlichtingen ingewonnen worden? In 1928 verscheen het VPTL, voluit genaamd Voorschrift voor de Uitoefening van de Politiek-Politionele Taak van het Leger, welke als handleiding voortaan zou gelden voor het KNIL na allerlei andere voorschriften en documenten. Het VPTL werd na 1945 opnieuw uitgegeven onder alle militairen in Nederlands-Indië.

In 2009 behandelde dhr. De Groot het VPTL en hoe daarmee werd omgegaan in een artikel in de Militaire Spectator, getiteld Gidsen, berichtbrengers, spionnen en krijgsgevangenen: optreden in voormalig Nederlands-Indië, 1900-1949.*

In 2001 behandelde dhr. Teitler in hetzelfde tijdschrift de voorgangers van het VPTL in een artikel, getiteld Voorlopers van het VPTL, 1928-1829: een terugblik.

* De Groot schreef ook twee artikelen over het VPTL in ons eigen tijdschrift Mars et Historia in 2009 en 2010; zie hiervoor de trefwoordencatalogus onder het trefwoord 'voorschriften'.

Wanneer na 1600 de Staatse vestingstad Oostende door de Spanjaarden belegerd wordt, reageert prins Maurits uiteindelijk in 1604 met een poging de stad te ontzetten door te landen op de kust van het huidige Zeeuws-Vlaanderen. Vrijwel meteen mislukt die veldtocht, maar Sluis en omgeving komen stevig in Staatse handen. Het kleine stadje wordt omgevormd tot een geduchte vesting, vanwaaruit meermaals plundertochten ondernomen worden in Vlaanderen. Sluis is het pistool op de Spaanse borst, en blijft dat ook.

Lees hoe dit stukje Nederlands grondgebied in Staatse handen kwam, en hoe zo de Westerschelde werd beheerst in een artikel van dhr. Vermeir, gepubliceerd in 2004 in Archief, het mededelingenblad van Kon. Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen, getiteld De grens verlegd: het Zuiden zonder Sluis tijdens de Tachtigjarige Oorlog, 1604-1648.