tank.jpg

De Slag in de Javazee (27-28 februari 1942) kreeg al tijdens de Tweede Wereldoorlog en kort erna een enorme betekenis binnen de Nederlandse geschiedschrijving en beleving, waarin wel werd toegegeven dat de gecombineerde vloot van Geallieerde schepen op voorhand kansloos was, maar dat het bevel tot het aangaan van de strijd tegen de Japanse marine desondanks zinvol was. 

De zeeslag werd inderdaad verloren door de Geallieerde vloot, en resulteerde voor een deel ook in de vernietiging en ondergang van diverse schepen. Waaronder de Hr. Ms. De Ruyter met aan boord de commandant van de vloot, schout-bij-nacht Karel Doorman. We kijken ditmaal niet naar nog eens een historisch verslag van de zeeslag, waarvan er inmiddels al tientallen zijn verschenen, waarin onder andere de zin van deze zeeslag werd benadrukt.

Interessant is om te kijken naar de allervroegste duiding van de betekenis van deze zeeslag in de Nederlandse beleving, welke vrijwel meteen al opdoken in de jaren erna.

Al eerder besteedde de website aandacht deze maand januari aan het nieuwe wapen van het gifgas en de Nederlandse houding er tegenover in de nieuwsrubriek hier, alsmede aandacht voor de publicatie De geest in de fles over de rol van de Nederlandse defensiestrijdkrachten en de houding t.a.v. chemische oorlogsvoering in de rubriek boeksignaleringen.

Nu is het ook tijd om nader te kijken naar de internationale rol van Nederland ten aanzien van dit verschrikkelijke oorlogswapen, ten tijd van het Interbellum (1919-1939).

Foto: Britse 'small box respirator' ingevoerd in Nederland in 1918 en na 1926 als oefenmasker in gebruik bij de Nederlandse strijdkrachten.

Het was voor de top van de Nederlandse marine alsmede de regering geen streven in eerste instantie om voorafgaande aan de Eerste Wereldoorlog, ondanks de fervente belangstelling hiervoor in de nationale pers en in beide kamers van het parlement, de potentie van de nieuwe vliegmachines toe te voegen aan de vloot. Het zou dan ook pas in 1917 zijn dat de Marine Luchtvaartdienst (MLD) werd opgericht. Het voortbestaan van deze zelfstandige luchtvaart tak binnen de strijdkrachten bleef vervolgens punt van politieke discussie in de eerste jaren van het Interbellum.

Om daarover meer inzicht te krijgen, presenteren we wederom een bijzondere studie.

Foto van een replica van een Dornier Wal; Dornier Museum te Friedrichshafen.

De strijd van Nederland tegen de onafhankelijkheid van de Republik Indonesia wordt nog altijd samengevat onder de term van de twee 'politionele acties'. In het huidige tijdsgewricht is het uiteraard duidelijk dat we hier te maken hebben met een openlijke dekolonisatie oorlog.

Desalniettemin is het interessant te bekijken hoe de Militaire Luchtvaart afdeling van het KNIL (ML-KNIL) op een succesvolle wijze werd ingezet door de Nederlandse strijdkrachten. Zeker wanneer we deze strijd bekijken vanuit een moderner perspectief, te weten de counter insurgency warfare.

Vanuit Nederlandse zijde was er na de Japanse overgave in 1945 en de er op volgende uitroep van de onafhankelijkheid van de staat Indonesië, alles aan gedaan om toch wederom het Nederlandse koloniale gezag te herstellen. Echter, de Indonesiërs hadden gezien hoe het voordien onverslaanbare Nederland, c.q. het KNIL, door de Japanners verslagen was. Daardoor werd het voor de bevolking duidelijk dat er na de strijd in de Pacific het niet meer een automatisme was, om wederom het Nederlandse koloniale gezag te aanvaarden. De Republik Indonesia en het Koninkrijk der Nederlanden moesten wel afstevenen op wat nu in het licht der geschiedenis een dekolonisatie-oorlog genoemd mag worden.

De manipulatieve rol van generaal Spoor en de inlichtingendienst NEFIS is echter bijzonder interessant. Vandaar onze aandacht hiervoor, ditmaal.